Korzystanie z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, staje się dla wielu programistów codziennością. Pojawia się jednak bardzo konkretne pytanie podatkowe: czy opłata za dostęp do tego narzędzia, wykupiona u zagranicznego dostawcy, podlega podatkowi u źródła?
To zagadnienie jest szczególnie istotne, ponieważ błędna kwalifikacja płatności może oznaczać obowiązek poboru 20% podatku i dodatkowe formalności. Na szczęście w przypadku ChatGPT sytuacja jest korzystna dla przedsiębiorcy i warto zrozumieć dlaczego.
Spis treści
Czym jest podatek u źródła i kiedy ma zastosowanie?
Podatek u źródła (WHT) dotyczy określonych płatności dokonywanych przez polskich przedsiębiorców na rzecz podmiotów zagranicznych. Obowiązek jego poboru powstaje wtedy, gdy wypłacane należności mieszczą się w katalogu wskazanym w ustawie o CIT lub PIT.
Najczęściej chodzi o:
- należności licencyjne, czyli opłaty za korzystanie z praw autorskich,
- usługi niematerialne, takie jak doradztwo, reklama czy zarządzanie,
- odsetki, dywidendy i inne przychody kapitałowe.
Standardowa stawka podatku wynosi 20%. Przedsiębiorca jako płatnik powinien pobrać ten podatek przed dokonaniem płatności, chyba że może zastosować umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania i dysponuje certyfikatem rezydencji kontrahenta.
Już na tym etapie pojawia się kluczowa kwestia: czy opłata za ChatGPT w ogóle mieści się w tym katalogu.
Charakter subskrypcji ChatGPT – dlaczego to nie jest licencja w rozumieniu WHT
Subskrypcja ChatGPT wykupywana u OpenAI nie jest klasyczną licencją, jaką ustawodawca miał na myśli, tworząc przepisy o podatku u źródła.
W praktyce przedsiębiorca:
- nie otrzymuje prawa do modyfikowania oprogramowania,
- nie może go kopiować ani rozpowszechniać,
- nie uzyskuje dostępu do kodu źródłowego,
- korzysta wyłącznie z funkcjonalności narzędzia w modelu dostępowym.
Jest to tzw. licencja typu end-user, czyli prawo do użytkowania programu na własne potrzeby. I właśnie to rozróżnienie ma fundamentalne znaczenie podatkowe.
W przepisach o WHT chodzi o sytuacje, w których dochodzi do faktycznego korzystania z praw autorskich w szerszym zakresie, na przykład poprzez ich eksploatację lub dalsze udostępnianie. W przypadku ChatGPT taka sytuacja nie występuje.
Stanowisko organów podatkowych i sądów
Podejście to nie wynika wyłącznie z praktyki doradców, ale znajduje potwierdzenie zarówno w interpretacjach indywidualnych, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wielokrotnie wskazuje, że opłaty za licencje typu end-user nie stanowią należności licencyjnych w rozumieniu przepisów o podatku u źródła. W konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu WHT i nie wymagają poboru podatku przez polskiego przedsiębiorcę. Potwierdzeniem takiego podejścia jest m.in. interpretacja z 16 lutego 2023 r. o sygnaturze 0114-KDIP3-2.4011.1121.2022.4.JK3.
Podobne wnioski płyną z orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny. Sądy podkreślają, że samo korzystanie z oprogramowania nie oznacza jeszcze korzystania z praw autorskich w rozumieniu przepisów podatkowych. Co istotne, organy podatkowe nie mają podstaw do rozszerzania katalogu należności objętych podatkiem u źródła ponad to, co wynika wprost z przepisów.
W przypadku narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, stanowisko to jest jeszcze bardziej czytelne. Użytkownik uzyskuje dostęp do funkcjonalności systemu, natomiast nie nabywa żadnych praw do technologii ani oprogramowania, które mogłyby zostać uznane za należności licencyjne.
Brak podatku u źródła – co to oznacza w praktyce
Dla przedsiębiorcy oznacza to bardzo konkretną korzyść: brak obowiązku poboru podatku u źródła.
Nie trzeba więc:
- potrącać 20% podatku od płatności,
- analizować szczegółowo umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,
- uzyskiwać certyfikatu rezydencji od zagranicznego dostawcy,
- składać deklaracji związanych z WHT.
Rozliczenie takiej płatności jest dzięki temu znacznie prostsze niż w przypadku wielu innych usług zagranicznych.
VAT – czyli import usług
Brak podatku u źródła nie oznacza, że transakcja jest całkowicie neutralna podatkowo. Zakup dostępu do ChatGPT od zagranicznego podmiotu, takiego jak OpenAI, stanowi import usług, który podlega rozliczeniu VAT w Polsce.
Oznacza to, że obowiązek podatkowy spoczywa na nabywcy, czyli przedsiębiorcy korzystającym z narzędzia.
Jeżeli jesteś czynnym podatnikiem VAT, powinieneś wykazać VAT należny według stawki 23%. Jednocześnie masz prawo do odliczenia VAT naliczonego w tej samej wysokości, o ile wydatek jest związany z działalnością opodatkowaną. W efekcie transakcja pozostaje neutralna podatkowo, ale musi zostać prawidłowo ujęta w ewidencji oraz deklaracji VAT.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku podatników zwolnionych z VAT. Import usług powoduje u nich obowiązek rozliczenia podatku, mimo że nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. W takiej sytuacji należy dokonać rejestracji do VAT-UE poprzez formularz VAT-R, obliczyć podatek według polskiej stawki 23%, a następnie wykazać go w deklaracji VAT-9M i wpłacić do urzędu skarbowego do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu powstania obowiązku podatkowego.
W tym przypadku VAT nie podlega odliczeniu, dlatego stanowi koszt uzyskania przychodu i realnie zwiększa obciążenie podatkowe przedsiębiorcy.
Ujęcie wydatku w kosztach
Opłata za ChatGPT może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodu, o ile ma związek z prowadzoną działalnością.
W praktyce nie ma z tym większego problemu, ponieważ narzędzie to jest wykorzystywane między innymi do:
- tworzenia treści marketingowych i sprzedażowych,
- przygotowywania analiz i zestawień,
- automatyzacji komunikacji z klientem,
- wsparcia codziennej pracy operacyjnej.
Dla podatników VAT kosztem jest kwota netto, natomiast dla nievatowców – kwota brutto.
Podsumowanie
Subskrypcja ChatGPT wykupywana od zagranicznego dostawcy nie podlega podatkowi u źródła, ponieważ nie stanowi ani należności licencyjnej, ani usługi niematerialnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Jest to wyłącznie opłata za dostęp do narzędzia w modelu użytkownika końcowego.
Nie oznacza to jednak, że transakcja jest całkowicie neutralna podatkowo – należy pamiętać o obowiązku rozliczenia VAT jako importu usług oraz o prawidłowym ujęciu wydatku w kosztach.
Jeżeli masz wątpliwości, jak prawidłowo rozliczyć zagraniczne usługi w swojej firmie albo chcesz upewnić się, że nie popełniasz błędów przy WHT i VAT, warto skonsultować to z naszym biurem rachunkowym. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnego ryzyka i uprościsz swoje rozliczenia.
 | Potrzebujesz księgowej? Skontaktuj się ze mną! tel. 535 511 911 monika.salawa@solidnaksiegowa.com |
